Europapress Izdanja

Doktor u kući
Broj 16

Ok!
Broj 22

Moje putovanje

Johanesburg

Vladimir Janković, industrijski dizajner, boravio je godinu dana u najvećem gradu Južnoafričke Republike, gde je živeo u kući ograđenoj dva metra visokim zidom s bodljikavom žicom na vrhu kroz koju je prolazila struja, posećivao Grad sunca koji je projektovan po uzoru na Las Vegas, probao neverovatno ukusnu šunku od bizona i ostao zaprepašćen nepoštovanjem saobraćajnih propisa i znakova

Na poziv firme 'Design Division', koja je zapazila moj štand na svetskoj izložbi u Hanoveru, otputovao sam u Johanesburg da radim za njihovu kompaniju. Boravio sam tamo godinu dana, i to je zaista fascinantno iskustvo. Južnoafrička Republika je država na krajnjem jugu kontinenta, na obalama Atlanskog i Indijskog okeana. Najviši vrh je Njesuthi sa tri hiljade četiristo metara, na planini Drakensberg. To je razvijena zemlja u koju se dosta ulaže, ali i zemlja kriminala, gladi i side. Velike prihode donosi joj proizvodnja zlata, platine i hroma, u čemu je prva u svetu. Iako je zvanično glavni grad Kejptaun, ova država ih, zapravo, ima tri: osim pomenutog, koji se smatra zakonodavnom prestonicom, tu se računa još i Pretorija, kao i Blumfontejn, prestonica pravosuđa. Najveći, ipak, nije ni jedan od ova tri, već Johanesburg, u kom živi više od tri miliona
stanovnika, a prostire se na sto dvadeset kilometara na potezu istok-zapad, i oko osamdeset u pravcu sever-jug. Njegova nadmorska visina je oko hiljadu sedamsto metara.
Dijamantska groznica Johanesburg su osnovali Holanđani, odnosno Buri, kako su se zvali na ovom prostoru, među kojima ima i onih koji su poreklom Flamanci, nemački protestanti i Hugenoti. Prvi Evropljanin koji je plovio i istraživao na jugu Afrike i koji je 1488. otkrio kopno današnje Južnoafričke Republike bio je portugalski pomorac Bartolomeu Dijas, čiji je unuk Paulo Dijas u šesnaestom veku postao jedan od glavnih kolonizatora u Južnoj Africi. Ovo područje je postalo posebno interesantno otkrićem dijamanata u Kimberliju i 1886. zlata u Rondu. Zbog dragocenih nalazišta mnogi su hteli vlast na ovom prostoru te je došlo do sukoba najpre s domorodačkim stanovništvom, a onda i među samim kolonijalnim silama, u prvom redu holandskim i britanskim. Izbio je Burski rat koji se završio pobedom Britanaca, pa su u posleratnom periodu, od 1902, belci dominirali političkim i javnim životom.
Odlazak belaca Pobeda Nacionalne stranke na izborima 1948. donela je najupečatljivije zakone nazvane 'aparthejd', koji su izazvali žestoke borbe između crnog i belog stanovništva. Došlo je do snažne crne pobune. Najpoznatiji među borcima za prava i slobodu crnaca svakako je Nelson Mandela koji je i prvi demokratski izabrani predsednik Južnoafričke Republike. Pobedom Afričkog nacionalnog kongresa 1994. aparthejd je konačno propao. U ovoj zemlji danas ima više od osamdeset procenata crnaca i deset posto belaca, dok ostatak čine Indijci i drugi Azijci. Belci uglavnom govore engleski i takozvani ‘afrikanas’, koji su oblikovali Buri, a služio je kao jezik komunikacije među rasama.
Semafori za ukras Moj prvi susret sa stanovni štvom bio je prilično frustrirajući, jer sam upozoren na to da je cena ljudskog života u Johanesburgu veoma niska, te da su pripadnici brojnih bandi spremni da ubiju za najobičniju torbicu. Kasnije sam se navikao na takvu atmosferu, kao i na činjenicu da postoji vrlo malo bezbednih mesta u gradu. Dominantno prevozno sredstvo su kombiji sa oznakom taksija, u kojima se obično prevozi više ljudi nego što je za to vozilo predviđeno. Međutim, to je samo blaga naznaka njihovog neobičnog odnosa prema saobraćajnim propisima: semafori i saobraćajni znaci služe samo kao dekoracija, jer ih niko ne poštuje. Najčešće opravdanje za prolazak kroz crveno svetlo, prekoračenje brzine ili rasterivanje pešaka na prelazu je strah vozača da će, ukoliko se zaustave, biti opljačkani ili ubijeni. Iz istog razloga zeleni, prelepo uređeni parkovi potpuno su pusti, iako se na raskrsnicama i u većim ulicama svuda mogu videti bela borna kola johanesburške policije.
Smeštaj u zlatnom kavezu Kuća u kojoj sam živeo, u naselju koje se zove Pretorija, ograđena je zidom od oko dva metra, na čijem je vrhu bodljikava žica sa strujom. Na prozorima i vratima, čak i onim između prostorija, nalaze se rešetke, i to s obe strane okna. I, kao da to nije dovoljno, prijatelji su mi savetovali da razdaljinu od kućnog praga do automobila pretrčim, ako mi nije teško, jer se njima dešavalo da upravo u tom trenutku budu opljačkani. Ostale kuće su manje više isto projektovane, sa istim debelim zidovima i žicom sa strujom, jer se njihovi stanovnici jedino tako osećaju sigurno. Taj kraj važi za jedan od boljih, a u njemu žive pretežno belci. Njihovi tamnoputi sugrađani uglavnom stanuju u visokim soliterima kojih je grad, kako centar, tako i periferija, prepun. Postoji još jedna ekskluzivna četvrt u kojoj su kuće pripadnika svetskog džet-seta, luksuzne kao na Beverli Hilsu. Zbog fantastične klime, veoma slične mediteranskoj, sa letom koje traje od oktobra do aprila i dnevnim temperaturama između dvadeset pet i trideset stepeni, mnoge zvezde i bogataši vole da tamo provedu odmor. Jedna od njih je i čuvena Madona.
Grad sunca U blizini ovog naselja izgrađen je ‘San-Siti’, mali grad koji je projektovan po uzoru na Las Vegas, sa ekskluzivnim hotelima, kockarnicama, vodenim parkovima, bazenima s veštačkim talasima, pa čak i veštačkim zemljotresima i drvećem. Sjajno mesto za provod i razonodu, zapravo jedino mesto za opuštanje, jer je pod pojačanim nadzorom. Posetioci su uglavnom beli turisti, dok tamnoputo stanovništvo više voli da se dobro provede u vrelijoj atmosferi noćnih klubova i kafea u Roki ulici, koja važi za najopasniji deo grada, jer se tu sastaju i najveće grupe gangstera.
Srpska crkva u elitnom kvartu U Johanesburgu ima oko dvadeset hiljada Srba. Epicentar njihovog okupljanja, osim srpskih restorana i klubova, jeste crkva svetog Tome, jedini srpski hram u Africi, izgrađena 1978. godine. Nalazi se u severnom, najelitnijem delu Johanesburga, u Saninghil Parku, i zauzima površinu od oko dva hektara. Pored crkve je prostrana sala koja može da primi oko tri stotine ljudi, gde se često organizuju slave i druge proslave.
Opasno iskušenje Izbor robe u buticima, tržnim centrima i drugim prodavnicama sličan je kao u svim zapadnoevropskim metropolama. Cene su niže od evroameričkih, a valuta je rand. Raspon cena u restoranima je prilično širok, a na meniju se može naći bukvalno sve, od morskih specijaliteta do roštilja, a kao poseban specijalitet tretira se fantastična, izuzetno skupa šunka od bizona. Na kraju, savet svima, koji se iz bilo kog razloga odluče da posete ekonomski centar Afrike - Johanezburg, jeste: budite oprezni, ne razgovarajte sa strancima i obavezno odolite opasno zgodnim tamnoputim lepoticama!